Skip to main content

Posts

Showing posts with the label Nayabhari

Chhwasakoso Nayabhari/Nayabha

छ्वसकोस नायभारी/नायाभा  नेवार समुदायमा थरहरू विभिन्न आधारमा विकास भएका पाइन्छन्—कसैको थर पुरानो थलो अनुसार, कसैको उपनाम अनुसार, भने कसैको घरको बनावट वा विशेषताअनुसार रहेको छ। त्यसैगरी, छ्वसकोस थर पनि घरको प्रकृतिसँग सम्बन्धित थर हो। 'छ्वस' भन्नाले नेवार समुदाय बसोबास गर्ने टोलहरूमा पाइने दोबाटो नजिकको त्यस्तो स्थानलाई जनाउँछ, जहाँ सबै अशुभ वस्तुहरू लगेर फ्याल्ने चलन रहि आएको छ। यस्तै एउटा छ्वसको नजिक एक राजभण्डारीले आफ्नो घर निर्माण गरे, जसको मोहडा सो छ्वस तिर फर्किएको (नेपाल भाषामा कोसो) थियो। यसरी छ्वस तिर फर्केको घरका कारण उनलाई र उनका परिवारलाई 'छ्वसकोस' उपनामले चिनिन थालियो। समयक्रममा यही उपनाम विस्तार हुँदै थरको रूपमा स्थापित भयो। हाल छ्वसकोस थरका व्यक्तिहरूले आधिकारिक कागजातहरूमा नायभारी वा नायाभा थर प्रयोग गर्ने गर्छन्। 'छ्वसकोस', 'नायभारी', र 'नायाभा' थरहरू मूलतः राजभण्डारी थरका स्थानीय रूपहरू हुन्।

Rajbhandari, Bhari, Bhani, Bhadel, Talchabhadel, Talchabhandari, Talchabhari, Bhariju, Dhaubhadel/Dhaubadel, Dhaubhari, Dyoubhari, Nayabhari/Nayabha/Chosokoso, Changubhari

राजभण्डारी, भारी, भनी, भडेल, तल्चाभडेल, ताल्चाभण्डारी, तल्चाभारी, भारिजु, धौभडेल, धौवडेल, धौभारि, द्यौभारि, नायभारी/नायाभा/ छ्वस कोस,चाँगुभारी भारी भन्नाले नेपाल भाषामा कोष या चल सम्पत्तिको रक्षा गर्ने वा सुरक्षा प्रदान गर्ने व्यक्ती बुझिन्छ। त्यसैको संस्कृत शब्द भण्डारी हो। भारी / राजभण्डारी छथरिया श्रेष्ठ भित्र पर्दछ। राजा जयस्थिति मल्लले धन-सम्पत्तिको हेरचाह गर्न कोषाध्यक्षहरू नियुक्त गरेका थिए, जसलाई “ भण्डारी ” उपाधि दिइएको थियो। समयसँगै भण्डारी शब्द राजभण्डारीले प्रतिस्थापन भयो। १७औँ शताब्दीसम्म आइ पुग्दा , राजभण्डारी मल्ल दरबारका दरबारी र सैनिक प्रमुखको रूपमा सेवा गर्ने प्रमुख कुलमध्ये एक बने। यस्तै , राजभण्डारीहरू पशुपतिनाथ मन्दिर, चाँगुनारायण जस्ता केही प्रमुख मन्दिरहरूका गैर वैदिक सहायक पूजारी तथा मुख्य संरक्षकका रूपमा पनि रहेका छन्। राजभण्डारीहरू सूर्यवंश र अग्निवंश राजपूत राजाहरूका सन्तान मानिन्छन् , जो मल्ल कालमा काठमाडौं उपत्यकामा बसोबास गर्न आएका थिए। उनीहरूलाई “ ब्रह्मपुत्र क्षत्रिय ” (ब्रह्मपुत्र क्षत्री) मानिन्छ , जसले जनै लगाउनुपर्ने परम्परा छ। भनी , भारी , भारिज...