Thar (Surname) of the Newars

कस, कसजु, कायस्थ, भुजु, फैजु, सैंजु स्थानीय नेपाल भाषामा कस, कसजु भनेर चिनिने कायस्थ लिच्छवि काल देखि नै नेवा समुदायमा सामेल भएको देखिन्छ। त्यस्तै, कायस्थको अर्को समूह सिमरौनगढबाट भागेर रानी देवलदेवी र छोरा जगतसिंह देवसँगै नेपाल मण्डल आएको इतिहास रहेको छ। लिच्छवी काल (नेपाल सम्बत २६०) मा सिंह थर प्रयोग गर्ने कायस्थ जातिले नेपाल सम्बत ६३९ आई पुग्दा कस थर प्रयोग गरेको देखिन्छ। कसजू शब्द दुई शब्द 'कस' र 'जू' मिलेर बनेको हो। 'कस' भन्नाले लेखक हो भने 'जू' आदरार्थी शब्द हो। कायस्थहरूले विभिन्न राजाहरूको दरबारमा मन्त्री, सल्लाहकार वा सर्वोच्च सरकारी पदहरू रहेर सेवा गरेको देखिन्छ। कायस्थहरूको जीविकोपार्जनको माध्यम नै लेखनी हो। शिक्षित वर्गको नाताले उनीहरूले दरबारी लिखितको साथसाथै विभिन्न ग्रन्थ, ठ्यासफू लिपिबद्ध गर्ने काम गरे।  केही कायस्थहरू राजनीतिमा समेत प्रवेश गरे जसले तत्कालीन नेपाल मण्डलको राजनैतिक इतिहास समेत प्रभावित भयो। राजनीतिमा प्रवेश गर्ने पहिलो व्यक्ति कस्त (कायस्थ) भारो हो। उनी ने.सं. ४४६ मा राजनीतिमा प्रवेश गरेको देखिएको छ। मल्ल कालमा राजालाई परा...

नाय्, खड्गी, शाही, कसाइ, न्याचा खड्गी   शब्द पशु वध तथा मासु बिक्री गर्ने पेशाबाट उत्पन्न भएको हो। प्राचीन समयमा यो जाति खड्ग वा तरबार चलाउने (सैन्य) जातिका रूपमा चिनिन्थ्यो।  खड्गी  जातिले आफूहरूलाई शाही ठकुरीका वंशज भएको दाबी गर्छन्।  नाय् , खड्गी, शाही, कसाइ (अपुष्ट), नाय्चा यी जातिले प्रयोग गर्ने थर हुन्।  नाय्  जातिको उत्पत्ति बारे दुई जनश्रुति रहेका छन्। काठमाडौं उपत्यकातर्फ आउँदै गर्दा हरि सिंह देव आफ्नो कुलदेवी तलेजुलाई समेत साथमा लिएर आएका थिए। यात्रा क्रममा उनको समूहलाई खानका लागि केही उपलब्ध भएन। त्यसपछि राजाले देवी तलेजुको आह्वान गरे। देवी तलेजु हरि सिंह देवको सपनामा प्रकट भइन् र भोलिपल्ट बिहान पहिलो देखिएको जनावर खान सक्ने आदेश दिइन्। बिहान पहिलो देखिएको जनावर जङ्गली राँगो (अर्ना) थियो। त्यसपछि उक्त राँगोलाई बलि दिनका लागि देवीको सामु ल्याइयो। र राजा सँगै आएका एक सेनाले राँगोको बध गरे र कालान्तरमा  नाय्  बनेको भनिन्छ। अर्को कथन अनुसार, जात विभाजन गर्दा राँगो काट्ने मानिसको खोजी भयो। त्यसको लागि राजाबाट भोलिका दिन बिहानै सूर्यको विपरीत...

यमी   सामान्य तया नेवार समुदायमा काठमाडौं बासी नेवारहरूलाई यमी भनिन्छ ।  तर पूर्व राज्य मन्त्री, स्वतन्त्रता सेनानी, समाज सुधारक तथा लेखक धर्म रत्न तुलाधरले  यमी  उपमा प्रयोग गरे, जसका कारण उनका सन्तति (हिसिला यमी)ले पनि यमी थर प्रयोग गरे । तसर्थ यमी तुलाधर को उपथरको रूपमा लिन सकिन्छ। https://en.wikipedia.org/wiki/Tuladhar#:~:text=According%20to%20the%20division%20of,between%20Nepal%2C%20India%20and%20Tibet. Yami   Generally, in the Newar community, Newars residing in Kathmandu are called "Yami." But, former State Minister, freedom fighter, social reformer, and writer Dharma Ratna Tuladhar used the surname 'Yami,' which led his descendants (Hisila Yami) to adopt the same surname. Therefore, 'Yami' can be considered a sub-caste of Tuladhar.

तुलाधर तुलाधर संस्कृत शब्द " तुला " (तौलने काँटा) र " धर " (धारण गर्ने) बाट उत्पन्न भएको हो, जसको अर्थ तौलने काँटा बोक्ने अथवा व्यापारी भन्ने बुझाउँछ। तुलाधरहरू उराय समूह भित्र पर्छ। उनीहरू बौद्ध धर्मका अनुयायी हुन्। तुलाधरहरूले नेपाल, तिब्बत र भारतवर्षका विभिन्न देशहरू बीच कपडा, सिक्का तथा धातुका सरसामानहरू साटफेर गरी ऊन, कस्तूरी, छाला र याकको पुच्छरको व्यापार गर्थे। Tulādhar/Yami Tulādhar is derived from the Sanskrit words " tula " (weighing scale) and " dhar " (possessor), thus meaning scale-bearer or in general, merchant. Tuladhars belong to the Uraya group. They follow Buddhism. They are best known for their history as trans-Himalayan traders conducting trade between Nepal, Tibet and Indian princely states . They traded wool, musk, hides, and yak tails by bartering textiles and metal goods. For more information on Tuladhar (थप जानकारीको लागि) https://en.wikipedia.org/wiki/Tuladhar#:~:text=According%20to%20the%20division%20of,between%20...

बनिया/ बन्या / श्रेष्ठाचार्य नेवार समुदायभित्रका बनिया/बन्या पनि मधेशी समुदायका बनिया झैँ व्यापारसँग सम्बन्धित समूह हुन्। परम्परागत रूपमा , उनीहरू आयुर्वेदिक औषधिहरूका लागि आवश्यक जडीबुटी तथा कच्चा पदार्थका व्यापारीका रूपमा परिचित छन्। बनिया समुदाय उराय समूह अन्तर्गत पर्दछ। साथै , यस समुदायका केही व्यक्तिहरू आफ्नो थर श्रेष्ठाचार्य पनि लेख्ने गर्दछन्। यस थरका मानिसहरू बौद्ध धर्मावलम्बी रहेका छन्। Bania/Shresthacharya The Bania within the Newar community are also a trade-related group, similar to the Bania of the Madhesi community. Traditionally, they are known as merchants of herbs and raw materials essential for Ayurvedic medicine. The Bania community falls under the Uray groups. Additionally, some individuals from this community use the surname Shresthacharya. The people of this caste are Buddhists. The name Bania is derived from the Sanskrit word vanijya (merchant); by preference, Bania (caste). Banras (Banias), subdivision of Newars, Nepal Itum Bahal, Kathmandu.

 व्यञ्जनकार व्यञ्जनकार थर नेवार समुदायको एक विशिष्ट समूह हो। यस थरका मानिसहरू परम्परागत रूपमा खाद्यान्न तयारी र सेवा प्रदान गर्ने पेशासँग सम्बन्धित छन्। "व्यञ्जनकार" शब्द "व्यञ्जन" र "कार" को संयोजनबाट बनेको हो, जसको अर्थ खानाका परिकार बनाउने व्यक्ति भन्ने बुझिन्छ। व्यञ्जनकारहरू नेवारी खानाका विज्ञ मानिन्छन् र परम्परागत धार्मिक तथा सांस्कृतिक अवसरहरूमा विभिन्न खानाका परिकारहरू तयार गर्ने जिम्मेवारी लिन्छन्। उनीहरू मन्दिरहरूमा देवी-देवताका लागि भोग चढाउने विभिन्न परिकारहरू तयार गर्ने कार्यमा संलग्न रहन्थे, जसपछि ती परिकारहरू प्रसादको रूपमा वितरण गरिन्थ्यो। व्यञ्जनकारहरू किरात कालदेखि नै काठमाडौं उपत्यकामा बसोबास गर्दै आएका छन्। भक्तपुरमा खाद्य परिकार तयार र सेवा प्रदान गर्ने जिम्मेवारी मुख्य रूपमा सुवाल थरका व्यक्तिहरूले बहन गर्ने भएकाले सुवाल र व्यञ्जनकार थरलाई समानान्तर थरका रूपमा लिन सकिन्छ। Byanjankar The Byanjankar caste is a distinct subgroup within the Newar community, traditionally engaged in food preparation and service. The name "Byanjankar...

बासी/बासीजु छ थरिया श्रेष्ठ भित्र पर्दछ। बासी भन्नाले नेपाल भाषामा पाँचवटा टाउको भएको नागलाई जनाउँदछ।  यस थर मल्लकालको दरबारिया प्रशासनिक संरचनासँग सम्बन्धित थियो। हाल यो थरका मानिसहरूले कृषि पेसा अपनाएका छन्। Basi/Basiju is a surname that falls under the Chha Thariya Shrestha category. In the Nepal Bhasa (Newar language), 'Basi' refers to a serpent with five heads. This clan was historically associated with the administrative structure of the Malla-era royal court. Nowadays, people of this surname are primarily engaged in agriculture.

अमात्य   छ थरिया श्रेष्ठ भित्र पर्दछ। यिनीहरू नेपाल भाषामा  महाजु ,   महां , माहां भनेर पनि चिनिन्छ । अ मात्य भन्ने थर मल्लकालको सामाजिक तथा प्रशासनसँग सम्बन्धित थियो । अमात्यले प्रधानमन्त्री वा मुख्य मन्त्री सरहको पदलाई जनाउँछ। राजालाई सल्लाह दिनका साथै महत्त्वपूर्ण सरकारी कार्यहरूको निरीक्षण गर्ने जिम्मेवारी हुन्थ्यो।  Amatya falls under Chha Thariya Shrestha group. These people are also known as Mahaju , Mahan, Maahan in Nepal Bhasha. The surname Amatya was associated with the social and administrative hierarchy of the Malla period. Amatya" denoted the chief minister or prime minister, essentially the highest ranking minister within the administration of the kingdom, responsible for advising the king and overseeing key governmental function. 

थापा नेवार समुदायमा ' थापा ' थर कसरी आयो भन्ने जिज्ञासा उठ्न सक्छ। नेपालको इतिहास हेर्दा, विभिन्न क्षेत्री, तामाङ र मगर समुदायका व्यक्तिहरूले मल्ल राजाको पक्षमा युद्ध लडेको उल्लेख पाइन्छ। त्यस्तै, खड्का र रानामगरहरूले नुवाकोटमा पृथ्वी नारायण शाहको फौज विरुद्ध युद्ध गरेका थिए। खड्का र मगर (राना मगर र थापा मगर) हरू भने नेवार समुदायभन्दा पृथक् रहेर आफ्नै रीति-रिवाज पालना गर्दै उपत्यकाका सहर वरिपरिका क्षेत्रहरूमा बसोबास गरे। यस्तै, मल्ल राजाको तर्फबाट युद्ध लडेका केही ' थापाहरू भने नेवार समुदायमा नै घुलमिल भए। उनीहरूले नेवार संस्कृतिलाई अँगाले र कालान्तरमा नेवार समुदायको अभिन्न हिस्सा बने। र थापा श्रेष्ठ का रूपमा पनि चिनिन्छ । Thapa There may be curiosity about how the surname ' Thapa ' became part of the Newar community. Looking at Nepal's history, it is mentioned that Chhetri, Tamang, and Magar communities fought on behalf of the Malla kings. Similarly, Khadka Chhetri and Rana Magar fought against Prithvi Narayan Shah's forces in Nuwakot on behalf of Malla Ki...

पहरी/ नगरकोटी " नगरकोटी थर पहरी थरका उपथर रहेको छ। पहरीहरू भारतबाट आएका क्षेत्रीय थिए। मल्लकालमा , मल्ल राजाहरूले आफ्नो पक्षबाट लडाई गर्न झिकाइएका हुन्। यी व्यक्तिहरू प्रायः सहरभन्दा टाढा , ग्रामीण क्षेत्रहरूमा कृषि गर्दै बस्थे र युद्धका समयमा मल्ल राज्यहरूको सुरक्षा गर्थे। नेपालको इतिहासमा , पृथ्वीनारायण शाहको आक्रमणको समयमा मल्ल राज्यको रक्षा गर्दै गर्दा लगभग ३०० नगरकोटी योद्धाहरूले प्राण गुमाएका थिए।" Pahari/Nagarkoti The Nagarkoti surname is a sub-caste of the Pahari . During the Malla period, the Malla kings brought them to fight on their behalf from India. They settled in rural areas, away from the then cities, engaging in agriculture, and provided security to the Malla kingdoms during times of war. In Nepal's history, around 300 Nagarkoti warriors were killed while defending the Malla king during the attacks of Prithvi Narayan Shah."